Η γεωμετρία της κίνησης

Η τέχνη της ισορροπίας

Σε έναν χώρο που συχνά συνδέεται με την προβολή, ο εξαιρετικά χαμηλών τόνων Νίκος Κούλης ακολούθησε έναν διαφορετικό δρόμο. Αθόρυβα σχεδόν και με συνέπεια, έχτισε σταδιακά έναν διεθνή οίκο με αφετηρία την Αθήνα και παρουσία στις πλέον απαιτητικές αγορές του κόσμου. Η πρόσφατη επέκτασή του στο Παρίσι, μία από τις ιστορικές πρωτεύουσες της υψηλής κοσμηματοποιίας, αντιπροσωπεύει την ωρίμανση μιας δημιουργικής πορείας που εδώ και δύο δεκαετίες εξελίσσεται με συνέπεια, προσήλωση στη λεπτομέρεια και μια σταθερή άρνηση να ακολουθήσει τις εύκολες συνταγές της εποχής. Όχι ως κοσμηματοποιός μόνο, αλλά ως δημιουργός μιας προσωπικής σχεδιαστικής γλώσσας.

Για τον Νίκο Κούλη, που γεννήθηκε σε οικογένεια κοσμηματοποιών και σπούδασε γεμολογία και χαρακτική λίθων στο Gemological Institute of America, η σχέση ενός κοσμήματος με το σώμα είναι εξίσου σημαντική με την αισθητική του. Ο τρόπος που ένα σκουλαρίκι ακουμπά το αυτί, που ένα βραχιόλι αγκαλιάζει τον καρπό ή που ένα περιδέραιο ακολουθεί την κίνηση του λαιμού αποτελούν μέρος της ίδιας της δημιουργικής διαδικασίας.

Δεν είναι τυχαίο ότι πριν αφιερωθεί ολοκληρωτικά στο κόσμημα είχε ασχοληθεί με τον χορό. Η έννοια της ροής και της ισορροπίας παραμένει εμφανής στο έργο του μέχρι σήμερα. Τα κοσμήματά του μοιάζουν να απορρίπτουν τη στατικότητα. Ακόμη και στις πιο σύνθετες δημιουργίες υψηλής κοσμηματοποιίας, αναζητά διαρκώς την αίσθηση της ελαφρότητας.

Αυτή η προσέγγιση συνοδεύεται από μια σχεδόν εμμονική προσήλωση στη λεπτομέρεια. Όμως η τελειότητα που αναζητά δεν είναι ποτέ άκαμπτη. Αντιθέτως, τον γοητεύουν οι παλιές κοπές διαμαντιών, οι ανοιχτές έδρες των λίθων και οι μικρές ατέλειες που αφηγούνται μια ιστορία. Συχνά αναζητά επί μήνες μια συγκεκριμένη πέτρα μέχρι να βρει ακριβώς εκείνη που έχει φανταστεί.

Η τόλμη του πειραματισμού

Η αισθητική του μοιάζει να συνομιλεί με την αρχιτεκτονική και τον βιομηχανικό σχεδιασμό. Όταν μιλά για την Ελλάδα, δεν αναφέρεται σε γνώριμα στερεότυπα. Αναφέρεται στις αναλογίες, στην ισορροπία και στην καθαρότητα των γραμμών. Σε αξίες που διατρέχουν διαχρονικά την ελληνική δημιουργική σκέψη και οι οποίες εμφανίζονται διακριτικά και στις δικές του συλλογές.

Η τελευταία συλλογή του, με τίτλο “77”, από τη χρονιά της γέννησής του, αντλεί έμπνευση από μια εποχή που ταυτίστηκε με την ελευθερία, την ατομικότητα και το προσωπικό ύφος. Ακόμη πιο ενδιαφέρον όμως είναι το υλικό που επέλεξε να χρησιμοποιήσει. Αφορμή στάθηκαν ένα ζευγάρι γυαλιά ηλίου και ο τρόπος με τον οποίο το φως μεταμόρφωνε τις αποχρώσεις του acetate με όψη ταρταρούγας. Από αυτή την παρατήρηση γεννήθηκε μια νέα σχεδιαστική κατεύθυνση, η οποία συνδυάζει το φυτικής προέλευσης acetate με χρυσό και διαμάντια, δημιουργώντας μια αναπάντεχη ισορροπία ανάμεσα στην ελαφρότητα του υλικού, τον οργανικό του χαρακτήρα και την αυστηρότητα της υψηλής κοσμηματοποιίας.

Ίσως η νέα μπουτίκ του στο Παρίσι να αποτελεί τη φυσική κατάληξη αυτής της πορείας. Και αυτό γιατί ο ίδιος συνομιλεί διαρκώς με αξίες που η πόλη αυτή αναγνωρίζει και σέβεται: την τεχνική αρτιότητα, την εμμονή στη λεπτομέρεια και την πεποίθηση ότι το πραγματικά διαχρονικό design δεν ακολουθεί τάσεις. Δεν είναι τυχαίο ότι η παριζιάνικη παρουσία του διευρύνεται πλέον πέρα από το κόσμημα, φιλοξενώντας και το moNO, μια νέα δημιουργική ενότητα με συλλεκτικά αντικείμενα και έπιπλα περιορισμένης παραγωγής.

«Χαίρομαι όταν το κόσμημα είναι ο πρωταγωνιστής και όχι το ρούχο. Βρίσκω τις γυναίκες που το τολμούν αιρετικές».

Ο ίδιος όμως προτιμά να μιλά για όσα προηγούνται: τα δημιουργικά ρίσκα, τους πειραματισμούς με νέα υλικά και τεχνικές, τις αμέτρητες ώρες εργασίας και τη διαρκή αναζήτηση νέων εκφραστικών μέσων.

Και εκεί βρίσκεται τελικά η ουσία του έργου του - και όχι στις πολλαπλές, παγκόσμιες διακρίσεις, όπως το GEM Award in Jewelry Design, την υψηλότερη διάκριση για έναν σχεδιαστή κοσμημάτων, το 2020. Ο Νίκος Κούλης δεν αντιμετωπίζει το κόσμημα ως σύμβολο πολυτέλειας, αλλά ως αντικείμενο με χαρακτήρα, κίνηση και διάρκεια. Ως μικρά και άχρονα έργα τέχνης. Με τον ίδιο τρόπο, αθόρυβα αλλά σταθερά, συνεχίζει να διευρύνει τα όρια του δικού του δημιουργικού σύμπαντος, αποδεικνύοντας ότι η υψηλή κοσμηματοποιία μπορεί ακόμη να αποτελεί πεδίο πειραματισμού, τόλμης και προσωπικής έκφρασης.