The Quiet Warrior

Οι μικρές καθημερινές τελετουργίες

Η συζήτηση ξεκινά ήσυχα. Από πρωινές συνήθειες, από μικρές καθημερινές τελετουργίες. Από το τρέξιμο το πρωί, από το αγαπημένο της κουλούρι που ακολουθεί, από εκείνη τη στιγμή που όλα μοιάζουν, έστω και για λίγο, στη θέση τους.

Είναι ξεκάθαρα πρωινός τύπος. «Το πρωί σου δίνει νέες πιθανότητες», λέει. «Έχουν σβήσει όσα σκοτείνιασαν την προηγούμενη μέρα». Επίσης, δηλώνει παιδί του χειμώνα, αν και παραδέχεται πως ο σύζυγός της την έκανε σιγά σιγά να αγαπήσει τη θάλασσα και το καλοκαίρι.

Η αποδοχή ως τρόπος θέασης του κόσμου

Η λέξη που τη χαρακτηρίζει περισσότερο αυτή την περίοδο είναι η αποδοχή. Όχι ως παραίτηση, αλλά ως καθαρή ματιά προς τα πράγματα όπως είναι. Άλλωστε, αν δεν τα αποδεχτεί κανείς, πώς θα μπορούσε να τα αλλάξει;

Η τέχνη προσπαθεί πάντα και με βάθος χρόνου το καταφέρνει. Τη συγκινεί. Έτσι, τη συγκινεί πολύ η λογοτεχνία. Όχι ως διαφυγή, αλλά ως τρόπος κατανόησης. Πρόσφατα διάβασε το βιβλίο «Εκεί που τραγουδάνε οι καραβίδες» της Delia Owens και παραδέχεται ότι τη συγκίνησε τόσο ο χαρακτήρας της Κάια, όσο και η σφοδρότητα της φύσης και των συγκρούσεων μεταξύ κοινωνίας και ατομικότητας. Διόλου τυχαία, επιστρέφει συχνά για παρηγοριά στο ακτιβιστικό έργο του Banksy, κυρίως για τον τρόπο με τον οποίο η τέχνη συνομιλεί με την κοινωνία χωρίς να ζητά άδεια. Είμαι βέβαιη πως το αγαπημένο της χρώμα είναι το λευκό ή το μαύρο, αλλά κάνω λάθος, γελάει. Προτιμά εκείνο που έχει την τάση οι άνθρωποι να ονομάζουν «σάπιο μήλο», σχεδόν ροζ, αλλά όχι ακριβώς. Μια απόχρωση χωρίς απόλυτο περίγραμμα, όπως και ο τρόπος που αποφεύγει τους εύκολους ορισμούς.

Η σχέση με τα ζώα και τη φύση

Αυτός ο αυθορμητισμός και αυτή η καθαρότητα διατρέχουν ολόκληρο τον τρόπο με τον οποίο μιλά για τον κόσμο. Για τα ζώα, για το περιβάλλον, για τη σχέση μας με τη φύση. Δεν χρησιμοποιεί τον δημόσιο λόγο για να χτίσει προφίλ. Τον χρησιμοποιεί, γιατί πιστεύει στις πράξεις και στην ευθύνη που συνεπάγεται το βήμα. «Χρειάζονται φωνές πιο βαθιές και σημαντικές», λέει. «Όχι, γιατί τα ανάλαφρα δεν έχουν θέση, αλλά γιατί λείπει η σοβαρή τοποθέτηση».

Για εκείνη, η φιλοζωία και η οικολογία δεν είναι αφηρημένες έννοιες. Είναι ζητήματα παιδείας και σεβασμού. «Αν δεν έχουμε μάθει να αγαπάμε», παραδέχεται. «Ούτε τα ζώα, ούτε τον συνάνθρωπό μας. Γιατί η αγάπη απαιτεί σεβασμό, και εκεί υπολείπεται η κοινωνία μας». Δεν θεωρεί ότι οι άνθρωποι δεν αγαπούν. Θεωρεί ότι αγαπούν εγωιστικά, με τρόπο που εξυπηρετεί τους ίδιους και όχι τον αποδέκτη της αγάπης.

Από τη θεωρία στην πράξη

Αυτή η στάση δεν μένει στη θεωρία. Μετουσιώνεται σε έργο. Μέσα από πρωτοβουλίες όπως το Kind Things, το Save A Greek Stray και το A Promise To Animals, η φροντίδα για τα ζώα αποκτά δομή και πραγματικό αντίκτυπο. Ένα έργο που δεν εξαντλείται στη συγκυρία, αλλά χτίζεται με διάρκεια, μέθοδο και σαφή προσανατολισμό. Όχι ως φιλανθρωπία βιτρίνας, αλλά ως συστηματική δέσμευση: εκεί όπου η ευαισθησία συναντά την οργάνωση και η πρόθεση αποκτά συνέπεια.

Η στάση της απέναντι στον βηγκανισμό εντάσσεται ακριβώς σε αυτό το πλαίσιο. Όχι ως διατροφική μόδα, αλλά ως ηθική επιλογή. Ως μια καθημερινή απόφαση με πραγματικές συνέπειες.

«Το τι τρώμε είναι μια απόφαση που λαμβάνουμε τρεις φορές την ημέρα», λέει. «Και αυτή η απόφαση επηρεάζει τη ζωή μας, τα ζώα και τον πλανήτη». Δεν μιλά με όρους απαγορεύσεων, αλλά επίγνωσης. Δεν ζητά συμμόρφωση. Ζητά κατανόηση της αλυσίδας που συνδέει τις πράξεις μας με τις επιπτώσεις τους.

Η μητρότητα και η έννοια της ευθύνης

Στην καθημερινότητά της, οι στιγμές που νιώθει ότι όλα βρίσκονται στη θέση τους είναι απλές. Τα Σαββατοκύριακα στο σπίτι με τα παιδιά της. Βόλτες, παιδική χαρά, μαγείρεμα μαζί. Όχι ως επιβεβαίωση της απλότητας, αλλά ως υπενθύμιση ότι τα βασικά είναι συχνά αρκετά.

Ως μητέρα, η έννοια της ευθύνης αποκτά για εκείνη πλέον διαφορετικό βάρος. Δεν αφορά μόνο το παρόν, αλλά τον κόσμο μέσα στον οποίο θα ζήσουν τα παιδιά της. «Βλέπεις πέρα από τον εαυτό σου», λέει. «Σκέφτεσαι το μέλλον». Και κυρίως, συνειδητοποιείς ότι τα παιδιά μαθαίνουν όχι από όσα λες, αλλά από όσα κάνεις. «Ακόμη και αν δεν εκφράσουμε κάτι με λόγια, μας διαβάζουν σαν ανοιχτό βιβλίο».

Η δύναμη της συνέπειας

Η δύναμη, όπως την αντιλαμβάνεται σήμερα, δεν έχει σχέση με την ακαμψία. Έχει σχέση με την ευαλωτότητα. Με το να συνεχίζεις παρότι φοβάσαι. Αλλά και με το να σταματάς, όταν χρειάζεται. «Το να κάνεις πράγματα που σε φοβίζουν και να συνεχίζεις, αυτό είναι δύναμη», λέει. Όπως δύναμη είναι και το να διεκδικείς τη δική σου ευτυχία, ακόμη κι αν δεν ταιριάζει με τα κοινωνικά πρότυπα επιτυχίας.

Δεν αρνείται τη δυσκολία. Ξέρει πως ο δημόσιος λόγος φέρει ευθύνη και δεν είναι αλέφαστος στην κριτική. Δεν ωραιοποιεί την πραγματικότητα. Παραδέχεται ότι όλοι, ακόμη και οι πιο ευαισθητοποιημένοι, συμμετέχουν καθημερινά σε συστήματα που επιβαρύνουν τον πλανήτη. «Αν δεν το αποδεχτούμε πρώτα, νιώθουμε, λέει. Όμως, η ειλικρίνεια, για εκείνη, κερδίζει το χρόνο. Ακόμη και αν προσωρινά έρχεται με κάποιο κόστος.

Όταν μιλά για το μέλλον, δεν οραματίζεται έναν κόσμο αποστειρωμένο. Οραματίζεται έναν κόσμο με σεβασμό. «Δεν χρειάζεται να συμφωνούμε για να σεβόμαστε», λέει. Και αυτή η διάκριση συνθέτει τη φιλοσοφία της: Έναν κόσμο όπου άνθρωποι, ζώα και φύση δεν αντιμετωπίζονται ως ανταγωνιστές, αλλά ως μέρος του ίδιου ενιαίου και εξαρτώμενου πλέγματος.

Τελικά, το τελευταίο που ενδιαφέρει την Εριέττα Κούρκουλου Λάτση είναι να γίνει σύμβολο. Την νοιάζει να παραμένει συνεπής. Και σε μια εποχή διαρκούς θορύβου, αυτή η επιλογή είναι από μόνη της μια πράξη αντίστασης.

Όχι ηχηρή.
Αλλά ουσιαστική.